|
Društvo psihologa Republike Srpske izdalo je brošuru ''Psiholog u školi''
Ovdje je možete preuzeti:
DROGA I SOCIJALNIZACIJA MLADIH
mr Sanja Lovrić
Rezime monografije
Monografije predstavlja završni rad na postdiplomskim studijama na Filozofskom fakultetu u Banja Luci. U njoj su prikazani rezultati istraživanja čiji je cilj da utvrdi socijalno-psihološke odredice procesa socijalizacije mladih sa i bez toksikomanskog iskustva i da doprinese saznanju o toksikomaniji, te naznači izvjesna rješenja u prevenciji i tretmanu iste. Istraživanje je sprovedeno na uzorku mladih koji nemaju toksikomansko iskustvo (N=393) i uzorku onih koji imaju toksikomansko iskustvo (N=131).
U istraživanju su primijenjeni pouzdani mjerni instrumenti:
- Schwartzova skala PVQ (Portrait Values Ouestionaire), čija je pouzdanost na našem uzorku 0.73,
- Skala naučene bespomoćnosti (Milosavljević, 2005), čija je pouzdanost na našem uzorku 0.82,
- Skala za ispitivanje porodične atmosfere (Skala ATMOS&BM-2002) autora Milosavljević B. (2002) Pouzdanost skale na našem uzorku je 0.89.
- Skala za ispitivanje komunikacije i povjerenja djece i roditelja konstruisana je za potrebe našeg istraživanja, Dobijena pouzdanost u našem ispitivanju je 0.92.
- Skala za ispitivanje doživljaja samoodbačenosti (Milosavljevića, 2002). Pouzdanost skale u našem istraživanju iznosi 0.90.
- Skala za ispitivanje razloga uzimanja droga, autora Milosavljevića (2002) Cronbach alpha u našem istraživanju iznosi 0.95.
- Skalu za mjerenje ispitanikove prisutnosti u subkulturi zavisnosti od droga. Skala je konstruisana za potrebe našeg istraživanja, a njena pouzdanost iznosi 0.80
- Skala za ispitivanje tolerantnosti stavova prema drogama, konstruisana za potrebe našeg istraživanja. Njena pouzdanost iznosu 0.83.
Prisutnost socijalnopatoloških pojava u porodici i participacija mladih u konvencionalnim društvenim aktivnostima ispitivane su jednostavno konstruisanim tvrdnjama.
Dobijeni rezultati upućuju na to da naučena bespomoćnost, komunikacija i odnos povjerenja između djece i roditelja, socijalno-psihološka atmosfera u porodici i doživljaj samoodbačenosti jesu socijalno-psihološke odredice socijalizacije koje doprinose diskriminaciji mladih sa i bez toksikomanskog iskustva. Mladi bez toksikomanskog iskustva više su orijentisani ka kolektivnim socijalnim vrijednostima nego mladi bez toksikomanskog iskustva, koji imaju izraženiju preferenciju ka individualnoj vrijednosnoj orijentaciji. Prisutnost mladih u subkulturi zavisnosti od droga, tolerantnost stava prema drogama i zavisnicima od droga, načini informisanja o toksikomaniji, neučešće u konvencionalnim aktivnostima društva i prisustvo socijalnopatoloških pojava u porodici mogu biti indikatori toksikomanskog iskustva kod mladih. Razlozi uzimanja droga sadržani su u individualnim i socijalnim pritiscima generisanim u datim uslovima socijalizacijskog procesa.
Dobijeni rezulati istraživanja mogu unaprijediti saznanja u prevenciji pojave toksikomanije i tretmana zavisnika od droga. Reflektovani na oblast prevencije socijalnopatološke pojave kakva je toksikomanija među mladima, dobijeni rezultati omogućavaju iznošenje opsežne konstatacije. Život u dobrom socijalno-psihološkom ambijentu porodičnih odnosa u kome se ostvaruje funkcionalna interaktivna veza među njenim članovima, obostrana komunikacija i međusobno povjerenje njenih članova jeste osnov povoljnih uslova socijalizacije pojedinca, koji smanjuje rizik od dolaska u iskušenje sa drogama. Kod mladih osoba je vrlo važno izgraditi samopouzdanje, učiniti ih spremnijim na doživljaje nekontrolabilnih životnih situacija, razvijati vještine komunikacije, orijentaciju ka kolektivnim vrijednostima, uticati na formiranje stavova netolerantnosti prema drogama, a ujedno rušiti mitove o blagodetima droga, usmjeravati ih ka učešću u konvencionalnim aktivnostima društva i isticanju važnosti kvaliteta provođenja slobodnog vremena. Uz sve to, redukovao bi se rizik od ulaska mladih u svijet droga. Svakako da programi tretmana zavisnosti od droga trebaju sadržati iste pomenute konstatacije. Programski sadržaji tretmana zavisnika od droga trebaju posvećivati iznimnu pažnju radu na poboljšanju komunikacije i odnosa povjerenja između zavisnika od droga i njihovih roditelja, redukovanju stepena izraženosti naučene bespomoćnosti i stavova samoodbacivanja usljed nekontrolabilnih životnih događaja, te usmjeravanju vrijednosne orijentacije ka kolektivnim socijalnim vrijednostima i formiranju netolerantnosti stavova prema drogama.
Iskustvo mladih sa drogom možemo shvatiti kao produkt procesa socijalizacije, odnosno uzajamnog djelovanja svih njenih faktora u savremenim uslovima života.
Ključne riječi: socijalizacija, socijalno-psihološke odredice, toksikomanija, toksikomansko iskustvo, mladi.
MLADI, SOCIJALNA KONTROLA I STRANPUTICE
mr Sanja Lovrić
Rezime monografije
Ova monografija predstavalja empirijsko istraživanje čiji je problem na osnovu samoiskaza mladih ispitati: prvo, obim socijalno neprihvatljivih ponašanja (SNP), drugo, odnos između socijalno-psiholoških odredica socijalizacije i socijalno neprihvatljivih ponašanja (SNP) i treće, hijerarhiju problema sa kojima se suočavaju mladi u Republici Srpskoj. Monografija " Mladi, socijalna kontrola i stranputice" je izvještaj o projektu "Društveno neprihvatljiva ponašanja mladih Republike Srpske", koje je finansijski podržalo Ministarstvo nauke i tehnologije u Vladi Republike Srpske, a sprovedeno je od strane Društva psihologa Republike Srpske.
Istraživanje je sprovedeno u toku marta i februara mjeseca 2006, na kvotnom uzorku od 1498 ispitanika uzrasta između 13 i 18 godina sa mjestom prebivališta u sljedećim opštinama Republike Srpske: Banja Luka, Bijeljina, Trebinje, Doboj, Prijedor, Brod i Foča. Kvote u uzorku određene su u odnosu na broj učenika osnovnih i srednjih škola u navedenim opštinama. (786 muškaraca i 712 žena). Prosječna dob ispitanika je 15.20 godina.
U istraživanju su korištene skale: socijalno neprihvatljivog ponašanja (λ = .90), socijalne anomije (λ = .74), naučene bespomoćnosti (λ = .74), komunikacije i povjerenja na relaciji roditelj-adolescent (λ = .89) i samoodbacivanja (λ = .89), te je za potrebe istraživanja sačinjena lista od ukupno dvadeset društvenih problema.
Rezultati ukazuju na nekoliko konstatacija:
- Da je socijalna patologija evidentna među omladinskom populacijom. Socijalno neprihvatljivo se ponaša, globalno gledano, svaki drugi do svaki peti mladi čovjek (toksikomanije, kockanje i klađenje, vršnjačko nasilje, neprihvatljiva ponašanja u školi) i to, statistički značajno, više mladi muškog pola nego ženskog i više mladi iz urbanih nego ruralnih sredina. Procjene toksikomansko iskustvo među mladima su sljedeće: oko 8.4% mladih ima iskustvo sa marihuanom i drugim drogama, oko 41.5% mladih ima običaj da se ponekad, često i stalno proveseli uz alkohol, oko 22.2% mladih puši cigarete. Procjenjuje se da oko 35.4% mladih rijetko, ponekad, stalno i skoro uvijek odlazi u sportske kladionice radi igre. Gotovo svaki drugi mladi čovjek (44.7%) bio je akter nasilnog konflikta, prema samoiskazima ispitanika.
- Više od jedne trećine mladih, prema samoiskazima, nema adekvatan socijalni oslonac, podršku i vezu sa porodicom.
- Između 9.9% i 16.8% mladih, prema samoiskazima, nema adekvatnu komunikaciju i uspostavljen odnos povjerenja sa roditeljima.
- Jedan broj mladih se u sadašnjoj društvenoj situaciji doživljava:
- anomično (svaki treći mladi čovjek),
- bespomoćno (svaki drugi do svaki peti mladi čovjek) i
- samoodbačeno (između 6.9% i 15.3% mladih).
- Hijerarhija problema u društvu, prema samoiskazima mladih, jeste apelirajuća. Na listi od dvadeset društvenih problema, trinaest problema mladi navode kao izrazito prisutne u društvu. Od tih trinaest izrazitih problema, jedanaest se odnosi na socijalnu patologiju (narkomani svugdje oko nas, lopovi i kradljivci među mladima, uključivanje kriminalaca u svakodnevni život, odavanje mladih prostituciji, alkoholizam, kupovanje ocjena u školama i na fakultetima, vršnjačko i porodično nasilje, mito i korupcija u obrazovanju, kockanje, nekultura u medijima), a dva problema na materijalnu nezavisnost i nesamostalnost mladih u društvu (zbog problema nezaposlenosti i potrebe materijalne zavisnosti od roditelja).
Poruka rezultata ovog istraživanja glasi: „Ukoliko društvo na svim nivoima nema socijalno prihvatljive kontrole podrške mladima u realizaciji njihovih potencijala, ono umanjuje šanse svog humanog razvoja i prosperiteta.“
Ključne riječi: socijalna kontrola, socijalno neprihvatljiva ponašanja, društveni problemi, mladi.
|
